Izisekelo ze-crypto, kanye nendlela abantu abatshala imali ngayo
Abafundi abezwile amagama kodwa abazange achazwe. Likhasi yimephu yokuqala, kungabi yiseluleko: akukho lapha okusiseluleko sokutshala imali, futhi akukho lapha okuphakamisa imiphumela yonke.
1. Likhasi lingobani
Likhasi lomfundi oSizayo — umuntu obone i-crypto iphawulwa ezindabeni, mhlawumbe ezwe umlobokazi ukhuluma ngayo emdlangalweni, futhi ofuna ukwaziwa kuchazwe ngaphandle kokugcweza noma yiluphi uhlobo. Auzothola lapha izinkomba zokuthenga. Uzothola izincazelo ezicacile zenziwa yini ama-cryptocurrency, kungani amanani ashintsha, okusho ukuthi ukuzamazama kwezintengo nendlela ingozi elawulwa ngayo leli pulatifomu. Isexwayiso esiqinileyo ngaphambi wokuqala: le yidatha, kungabi yiselulezo sokutshala imali; imiphumela ayisoze iqinisekiswa; futhi ungatshali imali ehlahlakela yonke iyashisa ikhaya lakho.
2. Ama-cryptocurrency yini
I-cryptocurrency yifa ledijithali elibhalwa njengamarekhodi kwidatha yomphakathi exhayanwe — idatha ephathwa zikhompyutha eziningi ezenzekelayo ezihlangeneyo ezivivinya njalo, kungabi yinkompani eyodwa noma hurumende. Idatha exhayanwe ibizwa nge-blockchain ngoba okuqukethwe kuhlelwa ngamabhlogo ("blocks") axhumaniswe ngamaketango ngesikhathi ("chains"); uma ibhlogi ithunyelwe phansi ngalezo ezilandelayo, ukushintsha umlandvo kuyaba nzima kakhulu. Ayikho inothi ongabamba, ayikho ikhoidi emehlweni — okuyilokho okunayo yilungelo, elibhaliwe lelo ledatha, lokuhamba ngenani.
Umthwalo nefuna imali kubeka intengo, amandla efanayo abeka intengo yombila ngegolide, kodwa ngezinto ezimbili eziphawulekile: ama-cryptocurrency amanji anomkhawulo ophelele noma ochazwayo wokugcina (ngakho omusha awakhiqizwa kalula), futhi imfunwa ingaguquguquka kakhulu ngezindaba nemizwa yomphakathi. Ithebula engenhla ibamba umkhakha omqondileyo:
| Igama | Incazelo elula |
|---|---|
| Ifa ledijithali | Noma yini enani esiyona ephila kuphela ngobuchwepheshe — ama-cryptocurrency yomkhakha oyedwa walawa. |
| Idatha exhayanwe | Rekhodi yomphakathi yobani obananani; ikopishwa emakhompyutheni amaningi akufanele avumane. |
| Wallet | Amaki okuvumela ukuthi uhambise inani lakho — cabanga ngawo njengamaphasiwedi okubamba kwakho, kungabi yinto ubambe yona. |
| Isitolo zokuhweba | Imakethe lapho irand (noma emunye imali) ithengiselwa izinto zedijithali, futhi ibuyele. |
| Umkhawulo ophelele | Isiphetho esiqinileyo sokuthi kungaba namayunithi amangaki — isinqumo sobuni beento ezinye, kungabi zonke. |
Umsebenzi wenza njani, ngezinyathelo ezine: (1) umemezela ukudlulisela osayine ngesikhiye sakho sihlukile; (2) amakhompyutha enethiwekhi aqinisekisa usayine kanye nalokhu ubambe inani; (3) ukudlulisela kuhlelwa kubhlogi elilandelayo kongezwa ketango; (4) ikhophi yonke yedatha ihlaziya — ikhasi elamukelayoibamba inani manje, futhi akekho ophakathi oncedo oyedwa owuvumile.
3. Kungani intengo ihamba
Amanani ahamba ngoba imfunyanemikhawulo ihamba, futhi ku-crypto bobhe bayabhukuda. Izinto ezenza uhlobo, ngokuvamile kweminye yazo ngesonto: umkhawulo wokuhweba nomthwalo wezimali (imakethe encane yenze kakhulu izinto); izindaba zomthetho, ukwamukelwa noma ukusilela kwamaphulatifomu amakhulu; imizwa yomtshali engaguquguquka usuku olulodwa ivela ejabulini liyoesabeni; izimo ezinkulu zomkhakhe njengomthetho wenzalo nerand/dola, nazo ezibalule kubambiswe baseNingizimu Afrika; kanye nezinto ezisekelwe zesikhathi eside njengemikhawulo yomkhawulo nezandiso zobuchwepheshe.
| Into | Indlela eqhuba intengo |
|---|---|
| Umkhawulo wokuhweba | Umkhawulo omkhulu uvamile ukuzinza amanani; omncane uvumela amahwebe amancane ashukumise kakhulu. |
| Imikhakha yezindaba | Izindaba zomthetho noma ukwamukelwa zihamba imfunya masinya, kokubili izinhlangozi. |
| Imizwa | Okujabulayo kuletha abathengi, okwesabayo kupusha abathengisi — kungakhathaliseki izinto eziyisisekelo. |
| Izinto ezinkulu | Amanzuko omthetho wenzalo namandla wemali ashintsha ukubukeka kwento ezibhekise emonakalweni emhlabeni wonke. |
| Umkhawulo wokwakha | Umkhawulo ophelele noma ongakhula kusho ukuthi ushintsho lomfuno luye kokuphelele kwentshwa yamanani. |
Beka ndawonye, ushintsho lwenani lula: ulwazi olusha lushintsha into abantu bayikhokha, futhi ngoba imakethe ye-crypto ayivaleki, umphumela uwusivinini. Ayikho yimikhawulo yokuqeda ukuhweba ukuthi uphefumule, yilokhu ingxenye yokuzamazama engenhla ibaluleka kuyo.
4. Ukuzamazama kwezintengo, ngolimi olulula
Ukuzamazama yileni nangesivinini intengo yahamba. Ukuzamazama okukhulu kusho ukuthi izinto ezinkulu zenzeka ngesikhathi esifushane kokubili izinhlangozi; okuncane kusho amanani aqinile. Amanye awuhle noma awubi ngokwawo — ukuzamazama yithuba nengozi esiphakethe esisodwa: yilokhu okwenza ibhange lingathola kushesha, futhi lingalahla ngokufana njengalokho.
| Ukuzamazama okukhulu | Ukuzamazama okuncane | |
|---|---|---|
| Izinto ezenzeka nsuku zonke | Izinyakaziso ezinkulu ngesikhathi esifushane, kokubili izinhlangozi | Izinto ezincane, ezihamba kancane |
| Kufanele yini | Imali ongayibona ihamba | Imali oyidinga ngosuku olaziwayo |
| Ingozi eyinhloko | Izilahleko ezinkulu, kushesha | Ukuhla kancane kwekhosini (yezinto efanisa imali) |
| Umthetho wokusebenza | Izabelo zimancane | Izabelo zingaba nkulu |
Okusho ukuthi kuwena: linganisa ukuzamazana kolobo ubambe nendleba yakho nesikhathi sakho. Umshali oSha obuka ipulatifomu nsuku zonke kufanele abe nomkhawulo uncane kunolowo ofunda isitatimende sanyanga — uhlelo olukuvumela ukulala luhlelo oluzokulandelwa.
5. Ukulawula ingozi kuleli pulatifomu
Ukulawula ingozi yisoqhamo sokuthi, kusengaphambili, unqume ukuthi ungalahleka kangakanani, uhlela konke ukuthi lelo nani lihlale lilo. Amathuluzi asemthethweni: usayizi wezabelo (asikho isabelo esingagcwala ibhange), ukwahlukahluka kwezinto, imikhawulo yezabelo ezintethelekile, nemithetho yokuvala ezimeni ezinzima. Kuleli pulatifomu usetha imali yakho yesisekelo (ZAR), ukhetha izu omkhawulo wazo umkhulu umenenja ulinganisela nowakho, ucima isabelo sebhange ngasinye isu esingasebenzisa, futhi ungayivala noma uyimise konke kudashibhodini ngochofoza oyedwa. Izivikeli zingamisa ukuhweba ekuzamazameni okukhulu — zicisha ukubonakala uma imakethe iba yingodozi.
Izinto ezimbili ipulatifomu ingazenzanga ngemgomo: ayenzi izinqubo zakho zokutshala imali — ukhetha (ngosizo) okugijima; futhi ayiqinisekisi imiphumela — akekho oqinileyo ongakwazi lokho. Ukulawula ingozi kuncishisa ubukhulu bemiphumela; akukhiphi uhlangozi emphumeleni. Isithombe esiphelele si sexwayisweni sezingozi.
6. Imibuzo yabaqalayo
Ngingadinga imali eningi ukuthi ngiqale?
Imali yokuqala encane yi-R 250. Ukuqala kuncane akulona isibiyo — yindlela eqinileyo yokufunda ukuthi ipulatifomu isenza njani kuyilapho izinto zincane.
Ngingadinga ukuqonda ubuchwepheshe?
Kancane kunokuzwa injini ukuthi uyiqonde ukuqhubha imoto. Izinto zikhasi liyanele; umenenja yakho ichaza noma yini ethile kwezu zakho.
Ngingalahlekelwa yimali yonke engiyifakile?
Yebo. Ama-crypto ayazamazama futhi ukulahlekelwa yicalingcengcezana noma yonke imali kuyumphumela oqinileyo. Tshala imali ongayazi engozini kuphela.
Imali yami ishintshwa irand?
I-akhawunti yakho i-ZAR. Ukuhweba ngezinto ezibizwa ngezigaba zemali ezinye kubandakanya ukushintshwa, futhi izindleko zokushintshwa ziboniswa ngaphambi kokuthi umgomo uvunyiwe.
Ngilapha ngiya ngemuva?
Funda isexwayiso sezingozi, bese isiqondiso sepulatifomu — phakathi kwazo ziphendula zonke izinto zenyanga yokuqala.